Jan Sobiech. Pierwszy Prezes Ludowców w Wielkopolsce.

Jan Sobiech – rolnik z Czarnkowa k. Kościana, pierwszy prezes Polskiego Stronnictwa Ludowego PIAST w Poznaniu. Urodził się 27 marca 1862 roku, zmarł 10.12.1935 roku, spoczął na cmentarzu parafialnym w Kościanie.


Początki partii chłopskich w Wielkopolsce sięgają 1919 roku. Na początku tego roku powstało kilka organizacji chłopskich. W powiecie kępińskim oraz ostrzeszowskim do życia powołany został Związek Włościan, którego twórcą był Jan Palacz z Kuźnicy Starej. W powiecie kościańskim funkcjonowało Zjednoczenie Włościan założone przez Jana Sobiecha. Działalność Ruchu Ludowego w Wielkopolsce była niesłychanie trudna, ze względu na ogromny wpływ Narodowej Demokracji. Poza nią w województwie działały: Narodowe Stronnictwo Robotnicze, Narodowe Stronnictwo Ludowe kierowane przez ks. Antoniego Ludwiczaka – dyrektora Towarzystwa Czytelń Ludowych. Pierwsze formy formowania się Ludowców przypada na okres kampanii wyborczej do Sejmu. Ówczesna prawica skonstruowała wspólne listy wybiorcze, aby w ten sposób zapewnić sobie sukces w wyborach. W tym celu, w kwietniu 1919 roku odbył się zjazd przedwyborczy przedstawicieli miast i wsi z całej Wielkopolski, któremu przewodniczył Wojciech Korfanty. Grupa chłopów złożyła protest przeciwko pominięciu na listach wyborczych przedstawicieli wsi i zapowiedziała utworzenie samodzielnej organizacji chłopskiej o charakterze politycznym. 15 maja 1919 r. w Poznaniu odbyło się zebranie grupy działaczy, na którym podjęto decyzję o utworzeniu organizacji chłopskiej. Kilkanaście dni później, 27 maja odbył się zjazd organizacyjny, który uchwalił program i statut, wybrano władze oraz nazwę ugrupowania – ZJEDNOCZENIE WŁOŚCIAN. Na zjazd przybyli przedstawiciele wszystkich powiatów Wielkopolski, którzy na Prezesa wybrali Jana Sobiecha. Powstanie Zjednoczenia Włościan wywołało niepokój w prawicowych stronnictwach politycznych i organizacjach społeczno – gospodarczych Wielkopolski. Organizację Sobiecha wielokrotnie atakowano oraz organizowano na wsiach szeroką agitację przeciwko nowo powstałej siły politycznej. W tym miejscu należy z całą mocą podkreślić, że Zjednoczenie Włościan powstało jako wyraz protestu i sprzeciwu wobec Narodowej Demokracji oraz jako przejaw emancypacji części chłopów z pod jej wpływów.
Jeden z założycieli Zjednoczenia Włościan J. Jurek, tak charakteryzuje okres powstania tej organizacji: „Zasadniczym celem w okresie tworzenia ruchu ludowego w Wielkopolsce było przeciwstawienie się budowaniu Polski według szablonu programu endeckiego. Uważaliśmy, że równe obowiązki wobec państwa winny gwarantować narodowi równe prawa. Stanowisko takie, a co więcej — niezależność ruchu chłopskiego wywołały wśród tutejszej endecko-obszarniczej kliki silną reakcję. Oszczerstwami w prasie, przekupstwem, a gdy i to nie pomagało, pałkami i kamieniami starano się nas, chłopów, nawrócić z tej rzekomej błędnej drogi. Mimo tych trudności, mimo braku inteligencji chłopskiej ruch ludowy został zapoczątkowany i to przez samych chłopów”. W październiku 1919 r. Zjednoczenie Włościan zaczęło wydawać własny organ prasowy, pod nazwą „Włościanin”, który ukazywał się jako tygodnik. Zjednoczenie Włościan zdołało w ciągu 1919 r. zdobyć sobie wielu zwolenników na wsi wielkopolskiej i pokryć swą siecią organizacyjną kilkanaście powiatów. Struktura organizacyjna oparta była na podziale administracyjnym. Jedną z popularniejszych form jego działalność były kursy, na których zaznajamiano uczestników z aktualnymi sprawami politycznymi i gospodarczymi, żywotnymi dla ludności wiejskiej. Partia przyjęła program zbliżony do PSL „Piast”, wkrótce nawiązał z nią kontakt Wincenty Witos, doprowadzając do faktycznego wchłonięcia ZW przez swoje ugrupowanie do połączenia doszło w dniach 21–22 grudnia 1920.

Już w 1919 roku Witos dążył do ścisłej współpracy z Zjednoczeniem Włościan. Przybył na na Walny Zjazd partii Sobiecha, który odbył się w Poznaniu, 18 listopada 1919. J. Rączkowskipisze:

Zasadniczy cel, do jakiego Witos dążył, był już wtedy w jego świadomości całkowicie skrystalizowany. Celem tym było zjednoczenie wszystkich chłopów w Polsce. Rozszerzenie wpływów na Wielkopolskę uważał za bardzo wskazane. Spodziewał się po Wielkopolsce dużo. Tak więc już w pierwszych miesiącach swego istnienia Zjednoczenie Włościan znalazło się pod wpływami PSL Piast. Próba opanowania Zjednoczenia Włościan przez PSL Wyzwolenie nie powiodła się.”

Ruch Ludowy w Wielkopolsce odegrał kluczową rolę w sile PSL Piast na cały kraj. Partia Witosa, dzięki ugrupowaniu Jana Sobiecha i Ludowcom z Wielkopolski przyczyniała się do siły Polski oraz do upominania się o losy polskich rolników. Do dziś, wielkopolscy Ludowcy pamiętają o swym pierwszym prezesie. W listopadzie 2017 roku działacze PSL na czele z Dyrektorem Biura Zarządu Wojewódzkiego PSL w Poznaniu p. Zdzisławem Dębowskim oraz z Przedstawicielami Zarządu Powiatowego PSL na czele z Prezesem Bolesławem Ratajczakiem w Kościanie odwiedzili grób Jana Sobiecha.

Artykuł powstał w oparciu o materiały nadesłane przez Grzegorza Ratajczaka.

 

   

 

Paweł Henicz
Wiceprezes
Forum Młodych Ludowców

w Poznaniu

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *