Maria Wysłouchowa

Maria Wysłouchowa (z domu Bouffał) (ur. 1858, zm. 20 marca 1905 we Lwowie) – polska nauczycielka, działaczka oświatowa i społeczna, wydawca broszur i pism dla kobiet wiejskich.

Młodość i studia

Pochodziła ze zubożałej szlachty, jej rodzicom skonfiskowano majątek za udział ojca Marii w Powstaniu Styczniowym. Po jego śmierci matka wraz z całą rodziną przeniosła się do Witebska, a następnie do Pskowa. Po osiągnięciu pełnoletności wyjechała do Petersburga i tam rozpoczęła naukę w Wyższych Kursach dla kobiet. Po ich ukończeniu przeprowadziła się do Warszawy i podjęła pracę jako nauczycielka. Bywając w czytelni dla kobiet poznała Kasyldę Kulikowską, z którą współtworzyła tajne Kobiece Koło Oświaty Ludowej. Celem Koła była edukacja kobiet wiejskich oraz pomoc w zakładaniu źródeł dochodu tj. sklepy i gospody.

Zaangażowanie w ruchu ludowym

Po ślubie z Bolesławem Wysłouchem przeniosła się do Lwowa, gdzie wraz z mężem poświecili się tworzeniu niezależnego stronnictwa chłopskiego. Od kwietnia 1889 rozpoczęli wydawanie dwutygodnika „Przyjaciel Ludu”. 21 maja 1890 Wysłouchowie stworzyli Towarzystwo Przyjaciół Oświaty, które rozpoczęło organizowanie czytelni wiejskich, wykładów i pogadanek oraz rozprowadzanie broszur o charakterze oświatowym. W latach 1882-1899 powstało na wsiach ok. 300 bibliotek i 100 czytelni.

Zaangażowanie w ruchu emancypacyjnym

Równolegle Maria Wysłouchowa angażowała się w pierwsze ruchy emancypacyjne, wraz ze Stefanią Wekslerową założyła Czytelnię dla kobiet. Z jej inicjatywy w 1886 powstało we Lwowie Towarzystwo Oszczędnościowe Kobiet, z którego część funduszy przekazywano dla poszkodowanym w powodziach mieszkańcom wsi. W 1892 razem ze Antoniną Machczyńską i Stefanią Wekslerową założyła Stowarzyszenie Nauczycielek, które walczyło o równe prawa pracy i płacy dla kobiet uczących na wsi. 27 sierpnia 1894 odbył się we Lwowie Wielki Wiec Włościański, podczas którego Bolesław Wysłouch był jednym z inicjatorów powstania Stronnictwa Ludowego. Maria była autorką wielu wygłaszanych przez niego przemówień, ulotek i materiałów propagandowych.

Po śmierci Kasyldy Kulikowskiej założyła fundusz jej mienia, którego celem było publikowanie broszur edukacyjnych przeznaczonych dla kobiet wiejskich. Była jedną z inicjatorek Zjazdu Kobiet, który odbył się 15 sierpnia 1899 w Zakopanem. Po odczytach na temat życia kobiet na wsi postanowiła, aby celem funduszu im. Kulikowskiej było wydawanie czasopisma dla kobiet wiejskich. Gazeta otrzymała tytuł „Przodownica”, jej pierwszy numer ukazał się 1 grudnia 1899. Redakcję poza Marią tworzyły również Maria Siedlecka i dr Gabriela Balicka. Brak zgodności w kwestiach treści czasopisma spowodował, że Wysłouchowa po czterech miesiącach zrezygnowała z pracy w redakcji. Postanowiła stworzyć gazetę o treściach edukacyjnych, nazwała ją „Zorza”. Po trzech latach postępująca choroba serca zmusiła Marię do zaprzestania pracy redakcyjnej.

Mało znanym faktem jest praca Marii jako tłumaczki z serbskiego, czeskiego, słoweńskiego i rosyjskiego na polski.

Źródło: wikipedia.