„Niech ten grób daje moc działania”.

on

13 grudnia 1966 roku w Waszyngtonie umiera Stanisław Mikołajczyk, jeden z najwybitniejszych polskich polityków, Mąż Stanu, przywódca Polskiego Stronnictwa Ludowego – jedynej legalnej opozycji względem władz komunistycznych w Polsce. Wodza Ludowców pochowano na cmentarzu Monte Lived koło Waszyngtonu. Od tamtej pory Stanisław Mikołajczyk czekał na swój ostateczny powrót do Ojczyzny, który nastąpił w czerwcu 2000 roku, aby tym samym odnieść ostateczne zwycięstwo.

Powitanie prochów na Placu Wolności w Poznaniu

W listopadzie 1989 roku odbył się II Kongres Polskiego Stronnictwa Ludowego, który w przyjętej uchwale uwzględnił przedstawiony przez Zarząd Główny Towarzystwa im. Stanisława Mikołajczyka (TSM) wniosek o sprowadzenie prochów ludowego przywódcy do kraju. Wolę sprowadzenia prochów byłego Prezesa PSL zatwierdził Kongres Jedności PSL w dniu 5 maja 1990 roku. W lipcu 1995 roku grupa posłów PSL zgłosiła do Marszałka Sejmu RP projekt uchwały w sprawie sprowadzenia prochów Stanisława Mikołajczyka do Polski. Już miesiąc później, 25 sierpnia Sejm RP podjął stosowną uchwałę w tej sprawie. Powrót Mikołajczyka do Ojczyzny spowodował ponadpartyjną jednomyślność posłów. Od tej pory sprawa sprowadzenia prochów Mikołajczyka nabrała wymiar ogólnopaństwowy. W sierpniu 1994 r. Zarząd Główny Towarzystwa im. Stanisława Mikołajczyka, zgodnie z wolą Mariana Mikołajczyka (syna Stanisława) zwrócił się do Prymasa Polski ks. Józefa Glempa o zgodę na złożenie prochów byłego Premiera Polski w Krypcie Zasłużonych w Archikatedrze św. Jana w Warszawie. Za takim miejscem pochówku opowiadali się także dawni współpracownicy Mikołajczyka z USA i Kanady. Ostatecznie Ksiądz Prymas nie wyraził zgody na miejsce wiecznego spoczynku katedry warszawskiej. W związku z takim przebiegiem spraw Zarząd TSM podjął próby znalezienia miejsca dla prochów Mikołajczyka w Archikatedrze Gnieźnieńskiej lub w Poznańskiej, niestety także i tutaj nie wyrażono zgody na pochówek. Zgodę na pochówek otrzymano natomiast od władz Miasta Poznania na Cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan w Poznaniu. W sierpniu 1999 r. także Marian Mikołajczyk wyraził zgodę na złożenie prochów jego rodziców na tymże cmentarzu. Zaraz po uzyskaniu zgody przystąpiono do wszelkich formalności związanych z pochówkiem oraz wykonania grobowca. Wszelkimi kwestiami w tej sprawie zajmował się zespół roboczy w składzie:

  1. Edward Dębowski – ówczesny Prezes Zarządu Głównego Towarzystwa im. Stanisława Mikołajczyka
  2. Andrzej Skałecki
  3. Stanisław Kędzierski
  4. Wojciech Jankowiak

Powołano także Komitet Honorowy oraz Organizacyjny, prowadzono uzgodnienia i pozyskiwanie szerszego grona osób do realizacji tego wspaniałego przedsięwzięcia jakim był powrót Stanisława Mikołajczyka i jego żony Cecylii do Polski na wieczny spoczynek. Przewodniczącym Komitetu Honorowego został ówczesny Marszałek Sejmu RP Maciej Płażyński, zaś Prezydent RP Aleksander Kwaśniewski przyjął opiekę nas sprowadzeniem prochów oraz nad uroczystościami pogrzebowymi. Na przewodniczącego Komitetu Organizacyjnego wybrano Edwarda Dębowskiego, zaś jego zastępcami zostali: w Poznaniu Wicemarszałek Województwa Wielkopolskiego Wojciech Jankowiak, w Warszawie Waldemar Strzałkowski z Kancelarii Sejmu. Organizacją uroczystości w USA zajęła się Ambasada RP w Waszyngtonie oraz Wydział Kongresu Polonii Amerykańskiej.

Uroczystości rozpoczęły się 1 czerwca 2000 roku mszą świętą w Katedrze św. Mateusza w Waszyngtonie odprawioną przez ks. bp. Tadeusza Jakubowksiego – duszpasterza polonii amerykańskiej w Chicago. 2 czerwca rozpoczęły się uroczystości w Warszawie. Marszałek Maciej Płażyński powitał szczątki Stanisława Mikołajczyka, zaś Szef Kancelarii Prezydenta Ryszard Kalisz w imieniu głowy państwa udekorował trumnę umieszczoną w Sali Rycerskiej Zamku Królewskiego. Po południu trumna została przeniesiona do Archikatedry Warszawskiej. W sobotę, 3 czerwca o godz. 10:00 Prymas Polski kard Józef Glemp odprawił mszę świętą, w której uczestniczyła rodzina Stanisława Mikołajczyka, Premier RP Jerzy Buzek, przedstawiciele parlamentu, władze Polskiego Stronnictwa Ludowego, ponad 200 pocztów sztandarowych oraz ponad 1500 członków i sympatyków Ruchu Ludowego. Podczas uroczystości Premiera Mikołajczyka pożegnał Stanisław Laskowski tymi oto słowami:

Wyprowadzenie trumien po Mszy św. w Archikatedrze Poznańskiej


„Dziś, jako ostatni żyjący poseł Polskiego Stronnictwa Ludowego do Sejmu Ustawodawczego, członek Rady Naczelnej wybrany na Kongresie w 1946 roku oddaję hołd Twoim prochom
w imieniu ludowców z tamtych lat”
.

Tego samego dnia, 3 czerwca na poznańskim lotnisku Ławica z honorami wojskowymi powitano szczątki Stanisława i Cecylii Mikołajczyków. Po uroczystościach powitania sformułowano kondukt żałobny. Trumnę ze szczątkami wieziono ulicami poznania na lawecie armatniej na Plac Wolności.

Właśnie tam, o godz. 17:00 rozpoczęło się uroczyste powitanie Premiera Mikołajczyka oraz jego małżonki. Przywódcę Ruchu Ludowego witały władze samorządowe, Zarząd Wojewódzki PSL, hierarchowie kościelni, członkowie Towarzystwa im. Stanisława Mikołajczyka, organizacje młodzieżowe, kombatanci, Ludowcy oraz licznie zebrani mieszkańcy Poznania – w ich imieniu prochy bohaterów pochówku powitał Prezydent Miasta Poznania Ryszard Grobelny, a w imieniu Wielkopolan Marszałek Województwa Wielkopolskiego Stefan Mikołajczak. Po zakończeniu uroczystości powitania trumny przeniesiono do gmachu Muzeum Narodowego w Poznaniu. Tam, wystawiono trumny, a mieszkańcy Poznania i całej Wielkopolski do późnych godzin wieczornych oddawali hołd śp. Stanisławowi i Cecylii Mikołajczykom.

Następnego dnia, 4 czerwca odbyły się główne uroczystości pogrzebowe. Ostatnie pożegnanie Mikołajczyków przerodziło się w potężną manifestację Ludowców. W przemarszu do Katedry Poznańskiej wzięło udział ponad 10 tysięcy osób z całego kraju. O godzinie 12:15 w Katedrze Poznańskiej odprawiona została msza św. żałobna. Mszę koncelebrował Abp. Marian Przykucki w towarzystwie Biskupów: Zdzisława Fortuniaka, Romana Adrzejewskiego oraz Marka Jędraszewskiego. Po zakończonych uroczystościach w katedrze trumny w kondukcie pogrzebowym przewieziono na Cmentarz Zasłużonych Wielkopolan. Po raz ostatni Stanisława Mikołajczyka pożegnał Marszałek Sejmu RP słowami:

Niech ten wielki syn Narodu spocznie w ojczystej ziemi”

W imieniu Premierów II RP Mikołajczyka pożegnał Waldemar Pawlak, który w swym przemówieniu powiedział:

Przyszło nam podejmować działania których Mikołajczykowi nie dane było dokończyć. Kto dzisiaj jest w stanie ocenić, ile jest Jego wkładu w dzisiejszą Polskę? Od niego możemy nauczyć się rozwagi, odwagi i charakteru, pozostanie w naszych czynach i w naszej pamięci na zawsze”.

Złożenie do grobu prochów Stanisława i Cecylii Mikołajczyków

Ostateczny powrót Stanisława Mikołajczyka do Polski na trwałe chlubnie zapisał się na kartach historii naszej Ojczyzny. Wszystkie uroczystości pogrzebowe w Polce są doskonałym dowodem jak bardzo Stanisław Mikołajczyk cieszył się i cieszy po dzień dzisiejszy uznaniem Polek i Polaków. W 1945 roku, w Poznaniu witały go tysiące, po 55 latach, w roku 2000 Poznaniacy nie zawiedli swego Premiera i po raz kolejny ochoczo go witali jednocześnie oddając hołd. Ksiądz Arcybiskup Przykuci podczas złożenia prochów Mikołajczyka do grobu powiedział: „Są groby, które łez nie chcą. Niech ten grób daje moc działania”. Dziś, 18 lat od tamtych wydarzeń bardziej niż kiedykolwiek winniśmy z jeszcze większa uwagą wpatrywać się w postać Stanisława Mikołajczyka aby czerpać siły do dalszej służby Polsce.

Paweł Henicz
Forum Młodych Ludowców
Miasta Poznania

BIBLIOGRAFIA:
1. S.Kędzierski, W.Jankowiak, A.Skałecki, Odesłanie Kart Pamięci XX lat działalności Towarzystwa im. Stanisława Mikołąjczyka 1988 – 2008, Poznań 2008

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *