Bohaterowie Ruchu Ludowego z lat 1944-1947! Stańcie do apelu!

19 stycznia 2018 roku obchodzimy kolejną rocznicę ponurych wydarzeń z roku 1947. Wybory do Sejmu Ustawodawczego były realizacją postanowień konferencji jałtańskiej. Uzgodnienia, które tam zapadły, zobowiązywały tymczasowe władze Polski, do przeprowadzenia demokratycznych wyborów w jak najszybszym terminie. Owe władze tymczasowe, to zgodnie z konferencją moskiewską, Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej. Ta namiastka rządu – powołana w 1945 roku, pod nadzorem trzech mocarstw koalicji antyhitlerowskiej – została uznana przez mocarstwa za legalny rząd Polski. Owo uznanie, wiązało się także z wycofaniem poparcia Wielkiej Brytanii i USA dla rządu RP na uchodźstwie. We wspomnianych wyborach startowali przede wszystkim kandydaci wystawieni przez tzw. Blok Demokratyczny (Polska Partia Robotnicza, Polska Partia Socjalistyczna, Stronnictwo Demokratyczne i Stronnictwo Ludowe – koncesjonowane stronnictwo założone przez komunistów w celu rozbicia jedności Ruchu Ludowego). Osobne listy wystawiło również Stronnictwo Pracy i Polskie Stronnictwo Ludowe „Nowe Wyzwolenie”, jednak oba te ugrupowania były podporządkowane PPR. Jedyną niezależną wobec PPR i partii od nich uzależnionych stanowiło Polskie Stronnictwo Ludowe. W tym czasie była to jedyna formacja opozycyjna, którą władza musiała względnie tolerować. Musiała za sprawą ówczesnego lidera Stronnictwa – Stanisława Mikołajczyka, który przybył z Londynu, aby podjąć ostatnią próbę wyrwania Polski z radzieckiej strefy wpływów. Tyle genezy pamiętnych wyborów. Sposób ich przeprowadzenia nie można w żadnym razie uznać za demokratyczny. Poprzedziło je zakrojone na gigantyczną skalę prześladowanie ludowców. Chciałbym o tych wydarzeniach powiedzieć w sposób dość nietypowy. Nie chcę pisać o represjach, o rozbijaniu drukarni ludowych, o aresztowaniach i różnych okolicznościach, które towarzyszyły aktowi wyborczemu w sposób bezpośredni i dosłowny. Chciałbym napisać o tych wydarzeniach w sposób odmienny, jak najbardziej sugestywny. Wydaje mi się, iż najbardziej uderzające będzie przytoczenie swego rodzaju apelu poległych. Czytając te nazwiska, pokuśmy się o chwilę refleksji nad tym czym jest Ruch Ludowy i jakie są jego dzieje. Ile czasem kosztowała wierność tym ideom, na których Stronnictwo wyrosło. Cena była ogromna, spłacana nawet już po okresie zawieruchy wojennej. W latach 1944–1947 komuniści dokonali blisko 150 skrytobójczych zabójstw działaczy i sympatyków Polskiego Stronnictwa Ludowego. Poniższa lista nie jest oczywiście kompletna.

Rozpocznijmy zatem Apel Bohaterów:

śp. Stanisław Garstka – rolnik ze wsi Przybyszowo, członek Zarządu Powiatowego PSL w Sierpcu, woj. warszawskie; zamęczony 6 sierpnia 1946 r. podczas śledztwa prowadzonego przez oficera śledczego UB z Sierpca;

śp. Leszek Godlewski – syn prezesa Zarządu Powiatowego PSL w Działdowie, woj. warszawskie; zamordowany 3 września 1946 r. przez „nieznanych sprawców”;

śp. Józef Guzik– rolnik ze wsi Chorążyce, wiceprezes Zarządu Powiatowego PSL w Miechowie, woj. krakowskie; aresztowany przez UB, jego zwłoki porzucone w polu znaleziono 26 października 1946 r.;

śp. Józef Hachlica – technik drogowy, więzień KL Auschwitz, prezes Koła PSL Kraków-Prokocim; zamordowany 22 października 1946 r. przez „nieznanych sprawców” z UB, kilka dni po swoim przemówieniu wygłoszonym na pogrzebie Józefa Burdy i Mariana Sikory, członków PSL ze wsi Rzeszotary zamordowanych przez bojówkę PPR. Sprawcy oddali w głowę Hachlicy, pod drzwiami jego domu, kilkanaście strzałów. Zrobione wówczas zdjęcie stało się dowodem bestialskich działań funkcjonariuszy „bezpieki”. Zdjęcie ujrzało światło dzienne w dniu wyborów do Sejmu Ustawodawczego dzięki prasie emigracyjnej i zagranicznej, m.in. wydawanemu w Londynie tygodnikowi „Jutro Polski” oraz londyńskiemu „Daily Telegraph”. Fotograf oraz student Uniwersytetu Jagiellońskiego, który sprowadził go na miejsce zbrodni, zostali skazani na 5 i 6 lat więzienia;

śp Apolinary Józefowicz – były komendant Batalionów Chłopskich na pow. Miechów, członek Zarządu Powiatowego PSL w Miechowie, woj. krakowskie; zamordowany w nocy z 1 na 2 sierpnia 1946 r. przez bojówkę PPR;

śp. Władysław Kojder podczas okupacji hitlerowskiej działał w konspiracyjnym ruchu ludowym, m.in. przewodniczący Zarządu SL „Roch” na podokręg rzeszowski. Organizował konspiracyjny aparat partyjny oraz Bataliony Chłopskie i Ludową Straż Bezpieczeństwa. We wrześniu 1945 został wybrany na wiceprezesa krakowskiego okręgu Polskiego Stronnictwa Ludowego. 17 września 1945 porwany z własnego domu w Grząsce i zamordowany w lesie. Oddano do niego 27 strzałów.

śp. Józef Kołodziej – urzędnik, członek Zarządu Powiatowego PSL w Kluczborku, woj. opolskie; zatrzymany przez funkcjonariuszy UB w Bogacicy, a następnie zastrzelony 3 sierpnia 1946 r.;

śp. Józef Majka – rolnik ze wsi Mnich, prezes Koła PSL w pow. Cieszyn, woj. katowickie; aresztowany przez UB 7 lipca 1946 r. za rzekome udzielenie pomocy zbrojnemu podziemiu niepodległościowemu, poddany torturom, zmarł w więzieniu 10 lipca 1946 r.;

śp. Jan Malejko – kandydat PSL na posła do Sejmu Ustawodawczego z okręgu bydgoskiego, aresztowany przez UB, jego zwłoki znaleziono 18 października 1946 r.;

śp. Roman Markiewicz – skarbnik Zarządu Powiatowego PSL w Gostyninie, woj. warszawskie; zamordowany 20 sierpnia 1946 r. przez „nieznanych sprawców”;

śp. Stefan Miłkowski – inżynier, członek Zarządu Powiatowego PSL w Miechowie, woj. krakowskie; śmiertelnie postrzelony w nocy z 1 na 2 sierpnia 1946 r. przez funkcjonariusza MO;

śp. Henryk Pecio – porucznik Batalionów Chłopskich, wiceprezes Zarządu Powiatowego PSL w Puławach, woj. lubelskie; zamordowany 1 września 1946 r. przez członków ORMO;

śp. Stanisław Przeniosło – rolnik ze wsi Kalina Mała, członek Zarządu Koła PSL w pow. Miechów, woj. krakowskie; zamordowany 27 października 1946 r. przez bojówkę PPR;

śp. Stanisław Siennicki – sekretarz Zarządu Powiatowego PSL w Ostrowi Mazowieckiej, woj. warszawskie; zamordowany 30 października 1946 r. przez funkcjonariuszy UB;

śp. Andrzej Starzyński – członek PSL z Borek, pow. Radzyń, woj. lubelskie; zamordowany 25 listopada 1946 r. przez funkcjonariuszy MO podczas rozklejania ulotek wyborczych;

śp. Stefan Szczeluja – kandydat PSL na posła do Sejmu Ustawodawczego w Bielsku; zmarł w 1946 r. po parotygodniowych torturach w UB;

śp. Władysław Wnuk – prezes Zarządu Powiatowego PSL w Kozienicach, woj. kieleckie; zamordowany 20 lipca 1946 r. przez „nieznanych sprawców”;

śp. Feliks Wzorek – nauczyciel, działacz PSL z Siennicy, pow. Mińsk Mazowiecki, woj. warszawskie; zmarł w listopadzie 1946 r., kilka dni po wypuszczeniu z więzienia UB, w którym był torturowany.

Cześć ich pamięci!

Robert Plebaniak

koordynator FMS

w województwie łódzkim

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *