Franciszek Kamiński – matematyk, który dowodził chłopską armią.

Miał jedynie podstawowe przeszkolenie wojskowe, a mimo to skutecznie dowodził 170 tysiącami żołnierzy. Był twórcą Batalionów Chłopskich, konspiracyjnej organizacji bojowej, która swoimi działaniami spędzała sen z powiek najwybitniejszych feldmarszałków III Rzeszy. Po wojnie, więziony przez komunistyczne władze i skazany na zapomnienie. Franciszek Kamiński, był Tadeuszem Kościuszko II wojny światowej.

Franciszek Kamiński urodził się w 20 września 1902 r. we wsi Mikułowice, obecnie województwo świętokrzyskie. Marzył o karierze wojskowej, jednak jako syn chłopa wiedział, że nie ma na nią szans. Zawodowa kadra oficerska w II RP była zdominowana przez synów posiadaczy ziemskich i inteligencji. Patrzyli oni z pogardą na osoby pochodzenia chłopskiego. Mimo ogromnego poświęcenia ludności wiejskiej w wojnie z bolszewikami w 1920 roku, chłopom odbierano prawo do patriotyzmu, a w skrajnych przypadkach wręcz wykluczano poza nawias Narodu Polskiego. W latach 20- tych i 30- tych pozycję chłopów w Polsce można porównać do tej, jaką w tamtym czasie miała czarno-skóra mniejszość w USA. Z tą różnicą, że chłopi w Polsce stanowili większość. Nawet wybór Wincentego Witosa na premiera, nie zakopał różnic klasowych jakie wtedy panowały. Część ówczesnych elit otwarcie drwiła z chłopskiego przywódcy. Jedna z wysoko urodzonych dam z Poznania nazwała nawet swojego psa Witos.

Kamiński od najmłodszych lat poświęcił się działalności patriotycznej, jakby chciał swoim życiem zaświadczyć, wbrew opinii „elit”, że syn chłopa jest dobrym patriotą. Był współorganizatorem oraz zastępcą komendanta szkolne-go hufca harcerskiego. Miał ogromne uzdolnienia matema-tyczne, dlatego po skończeniu szkoły rozpoczął studia na Wydziale Matematyczno-Filozoficznym Uniwersytetu Warszawskiego.

Po obaleniu przez piłsudczyków demokratycznie wybranego rządu Wincentego Witosa, Franciszka Kamińskiego po-chłonęła działalność polityczna. Był członkiem Polskie-go Stronnictwa Ludowego „Wyzwolenie”, które na początku poparło przewrót, jednak bardzo szybko zrozumiało swój błąd i przeszło do opozycji. W latach 1926–1929 pełnił funkcję kierownika Sekretariatu Naczelnego Stronnictwa. Jednocześnie był redaktorem organu prasowego PSL – tygodnika „Wyzwolenie”. Aktywnie działał także w Polskiej Akademickiej Młodzieży Ludowej w Warszawie, gdzie pełnił obowiązki prezesa. Współorganizował Związek Młodzieży Wiejskiej RP „Wici”.

Po ukończeniu studiów, odbył przeszkolenie w Batalionie Podchorążych Rezerwy Piechoty w Nisku. Służbę czynną zakończył w stopniu sierżanta podchorążego. Po zdobyciu dodatkowych kwalifikacji mianowano go podporucznikiem rezerwy.

Od tego momentu zaczął wieść spokojne życie urzędnika i nic nie zapowiadało, że już wkrótce stanie się wojennym bohaterem. Pracę zawodową podjął początkowo jako kierownik świetlicy akademickiej w Instytucie Oświaty i Kultury Wsi im. Stanisława Staszica. W latach 1935–1936 był pracownikiem Szkoły Rzemiosł w Aleksandrowie Kujawskim, w latach 1936–1938 pracował w administracji wydawnictwa „Wieczór Warszawski”, potem od 1938 jako lustrator-rewident w Wydziale Rewizyjnym Związku Spółdzielni Spożywców „Społem” w Warszawie. Tam go zaskoczyła wojna.

Po wkroczeniu Niemców do Warszawy od razu rozpoczął działalność konspiracyjną. Współtworzył centralny ośrodek ruchu ludowego w stolicy, którym kierował Maciej Rataj. Kamiński przyjął konspiracyjny pseudonim „Olsza”, a przedstawiał się jako Zenon Trawiński. Już pod koniec 1939 roku wyjechał w swoje rodzinne strony na Kielecczyznę, aby tam organizować chłopski ruch oporu.

Dzięki jego działaniom powstają pierwsze komórki konspiracyjne w powiatach: pińczowskim, opatowskim, sandomierskim i iłżeckim.

Podziały klasowe, które spotęgowały jeszcze rządy sanacji, dały o sobie znać nawet w obliczu klęski kampanii wrześniowej. Kadra dowódcza ZWZ, nie chciała współpracować z chłopami. Niechęć do mieszkańców wsi podsycały jeszcze informacje o propozycji jaką Niemcy złożyli Wincentemu Witosowi. Miał on stanąć na czele marionetkowego rządu polskiego podporządkowanego Berlinowi. Wincenty Witos propozycję okupanta bez namysłu odrzucił.

Kamiński widząc, że nie uda mu się porozumieć z sanacyjną generalicją zaproponował Centralnemu Kierownictwu Ruchu Ludowego powołanie chłopskiej organizacji wojskowej. CKRL wyraziło zgodę na przedsięwzięcie i po-wierzyło mu opracowanie doktryny wojskowej ruchu ludowego na czas wojny.

W połowie sierpnia 1940 roku Franciszek Kamiński zgłosił swą koncepcję utworzenia Straży Chłopskiej, która później przyjęła nazwę Bata-liony Chłopskie. W październiku 1940, Kamiński został decyzją CKRL mianowany komendantem głównym pierwszej w dziejach Polski samodzielnej chłopskiej organizacji zbrojnej.

Na początku Kamiński zalecił tworzenie komórek wywiadowczych, które miały zbierać informację o ruchach wojsk niemieckich i dokumentować ich zbrodnię. Jednak, gdy terror niemiecki nasilił się, komendant wraz ze sztabem w którego skład wchodzili m.in. Józef Niećko „Zgrzebniak” i Kazimierz Banach „Kamil”, podjęli decyzję od powołaniu na przełomie 1941 i 1942 roku Oddziałów Specjalnych BCh.

Wykonywały one akcje bojowe, uderzały na posterunki policji, dokonywały zniszczeń w młynach, mleczarniach, tartakach, gorzelniach itp., oraz niszczyły dokumentację podatkową. Według doktryny Kamińskiego, miały one utrudniać Niemcom czerpanie korzyści z efektów pracy polskich rolników. OS zwalczały również kolaborantów i agentów gestapo. Liczebność OS określa się na ok. 300 oddziałów. W sumie Kamińskiemu udało się stworzyć armię liczącą 170 tys. ludzi. To dzięki ich poświęceniu i sprawnemu planowaniu żołnierzom BCh udało się przechwycić i przekazać do Londynu części rakiet V-1 i V-2.

Ogromnym problemem chłopskiej armii był brak broni i amunicji. BCh nie otrzymywało praktycznie pomocy z zewnątrz. Jedynym sposobem zdobywania uzbrojenia było odbieranie go Niemcom.

Kamiński był człowiekiem wymagającym od siebie i od podkomendnych. Wydawał zawsze rozkazy głęboko przemyślane. Kiedy w 1942 r. hitlerowcy podjęli akcję przesiedlania ludności wiejskiej z Zamojszczyzny i zastąpienia jej osadnikami niemieckimi, wówczas generał Kamiński bezpośrednio na miejscu kierował obroną tych ziem. Osobiście opracowywał plan zwycięskich bitew BCh pod Wojdą, Różą i Zaborecznem, które doprowadziły do zahamowania akcji wysiedleńczej na Zamojszczyźnie. Plan Kamińskiego zakładał zadanie Niemcom jak największych strat. Jako matematyk założył, że pragmatyczni Niemcy zrezygnują z osiedlania się na terenie ziem polskich, jeśli straty z tego tytułu będą przewyższać potencjalne zyski. Miał rację. Niemcy po tym co spotkało ich z ręki żołnierzy BCh na Zamojszczyźnie zawiesili swój program przesiedleń.

Sukcesy militarne BCh nie uszły uwadze kierownictwa Armii Krajowej. Po trwających kilka miesięcy negocjacjach, 30 marca 1943 roku, została podpisana umowa scaleniowa AK z BCh.

Jednak scalenie w terenie szło bardzo opornie. Członkowie BCh zarzucali AK, że jest powiązana z sanacją, lansuje pański styl bycia, pogardza środowiskiem chłopskim i reprezentuje program polityczny obcy interesom wsi. W rezultacie scalenie nie zostało zakończone. Większość żołnierzy pozostała lojalna wobec struktur ludowych.

W 1944 w wyniku umów scaleniowych BCh i Armii Krajowej, generał Kamiński wszedł w skład Komendy Głównej Armii Krajowej, pełnił funkcję szefa I Oddziału Sztabu AK. Walczył w powstaniu warszawskim. Po jego upadku, wraz z innymi działaczami ruchu ludowego znalazł się w Podkowie Leśnej, gdzie w październiku 1944, został powołany do 15-osobowego kierownictwa ruchu ludowego.

Po wkroczeniu wojsk radzieckich do Polski w sierpniu 1945 Franciszek Kamiński wyszedł z konspiracji. Aktywnie działał w Polskim Stronnictwie Ludowym, zostaje członkiem władz Stronnictwa, pełni funkcję kierownika Wydziału Organizacyjnego NKW PSL. Od końca 1945 z ramienia Stronnictwa był posłem do Krajowej Rady Narodowej. W styczniu 1947 został posłem do Sejmu Ustawodawczego. Uważam, że należy robić wszystko, aby w nowej rzeczywistości wywalczyć maksymalnie dużo niezależności od ZSRR.

Złudzenia traci po wyjeździe Stanisława Mikołajczyka z Polski, i gdy siedzibę PSL opanowują działacze lewicy PSL. Generał Kamiński sprzeciwia się takiemu rozwojowi sytuacji. Zostaje przez to wydalony ze Stronnictwa. Jednak ze strachu przed reakcją jego byłych podkomendnych szybko zostaje przyjęty z powrotem.

W 1948 generał podjął pracę w Banku Gospodarstwa Spółdzielczego, następnie w Banku Rolnym na stanowisku inspektora kontroli kredytów w VI Oddziale Głównym. Wspierał odbudowę gospodarstw rodzinnych i krytyko-wał plany kolektywizacji wsi. To nie uchodzi uwadze sowietów, którzy obawiając się postania na polskiej wsi, na którego czele mógłby stanąć generał Kamiński, nakazują go aresztować. W lipcu 1950 zostaje zatrzymany mimo, że jako poseł ma immunitet. Sejm uchylił mu go dopiero 23 marca 1951.

Zarzucano mu czyny z art. 5 Dekretu z dnia 13 czerwca 1946 o przestępstwach szczególnie niebezpiecznych w okresie odbudowy państwa. W grudniu 1951 podczas fikcyjnej rozprawy Sądu Wojskowego Franciszek Kamiński zostaje skazany na 12 lat więzienia, 5 lat pozbawienia praw publicznych i obywatelskich, praw honorowych oraz przepadek całego mienia na rzecz Skarbu Państwa. Wyrok odsiaduje w więzieniu w Warszawie przy ul. Rakowieckiej i Koszykowej, potem w Potulicach i Rawiczu. Po 5 latach izolacji, Kolegium Sędziów Najwyższego Sądu Wojskowego w Warszawie uchyliło wyrok i umorzyło postępowanie.

Generał wychodzi na wolność i podejmuje pracę jako zwykły urzędnik w Centrali Rolniczych Spółdzielni „Samopomoc Chłopska”, skąd odszedł na emeryturę w 1973.

Na blisko trzy dekady rezygnuje z życia politycznego. Poświęca się jedynie kultywowaniu pamięci o dokonaniach wojennych BCh. W latach 1957–1959 przewodniczył Komisji Historycznej BCh. Wśród swoich byłych żołnierzy jest niekwestionowanym autorytetem.

Generał skupia wokół siebie wielu niezrzeszonych ludowców. Tworzy się przez to nieformalny ośrodek opozycyjny. Generał inicjował wiele obchodów i uroczystości o charakterze patriotyczno-religijnym, m.in obchody pięćdziesiątej rocznicy „Cudu nad Wisłą” w 1970 r., które spotkały się ze zdecydowanym sprzeciwem władz politycznych i państwowych.

W 1980 r. razem z grupą wyższych oficerów AK przyjął awans na generała brygady WP.

W 1989 r. reaktywował Polskie Stronnictwo Ludowe w Wilanowie. Na II Kongresie PSL „Wilanowskiego” 11 listopada 1989 r. wybrany zostaje na prezesa. Był orędownikiem jedności działania politycznego ruchu ludowego. Zaangażował się w tworzenie wspólnej organizacji ludowców – wielkiego PSL.

Na kongresie Jedności PSL 5 maja 1990 r. wybrany został na Honorowego Prezesa Stronnictwa.

– Cieszę się, że dożyłem czasów, w których Polskie Stronnictwo Ludowe, ze swoimi ideałami, znów może działać w wolnej Polsce. W trakcie komunistycznych rządów ludowcom udało się ochronić prawo do ziemi dla rolników. Teraz stoją przed nami nowe wyzwania – mówił podczas swojego przemówienia generał Kamiński.

W 1993 roku Franciszek Kamiński awansowany został do stopnia generała dywizji WP. Dnia 3 maja 1996 r. prezydent Aleksander Kwaśniewski odznaczył gen. dyw. Franciszka Kamińskiego Orderem „Orła Białego”. Wniosek rekomendujący generała podpisał prezes PSL, dwukrotny premier rządu RP Waldemar Pawlak.

Generał Kamiński zmarł w Warszawie 24 lutego 2000. Został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.

W październiku 2007, w Wojciechowicach, zostało otwarte muzeum jego imienia.

Marcin Zieliński

Koordynator FMS

w mieście Warszawa

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *